Upplýsingaóreiða hefur skipulega verið aukin og röngum upplýsingum haldið að fólki í loftslags- og orkumálum í Ástralíu, af hagsmunaaðilum sem njóta góðs af því að aðgerðir í loftslagsmálum séu tafðar eða þeim ýtt út af borðinu. Um þetta er fjallað í nýrri skýrslu á vegum ástralska þingsins, þar sem sérstaklega skipuð þingnefnd hefur farið í saumana á því hvernig hægt er að tækla slíka upplýsingaóreiðu. Hin nýútkomna skýrsla beinir sjónum að svokölluðu integrity gap í loftlags- og orkumáum, sem þýða má sem skort á heilindum.

Nefndin var skipuð síðasta sumar. Henni var falið að kanna umsvif, uppruna og áhrif villandi upplýsinga varðandi loftslags- og orkumál í Ástralíu, og hvernig skipulögð upplýsingaóreiða er fjármögnuð og framleidd. Þá skoðaði nefndin jafnframt hvernig fölsk ásjóna víðtæks stuðnings, almennings og grasrótarsamtaka, hefur oft verið sköpuð, með ýmsum aðferðum, eins og fölskum samfélagsmiðlareikningum, þegar í raun og veru hefur verið um að ræða beina hagsmunagæslu fyrirtækja eða stjórnmálaafla. Erlend áhrif voru einni skoðuð og hver tengsl skipulagðrar innlendrar upplýsingaóreiðu eru við erlendar uppsprettur slíkrar óreiðu.

Þá kannaði nefndin sérstaklega áhrif samfélagsmiðla í að dreifa röngum upplýsingum og auka óreiðu, og hvernig regluumhverfið og lagasetning getur gagnast til að berjast við slíka óreiðu. Einnig skoðaði nefndin hvernig væri hægt að auka upplýsingalæsi almennings, og efla gagnrýna hugsun, til dæmis í gegnum skólakerfið.  

Áhyggjur af blekkingum

Kannanir á meðal almennings í Ástralíu hafa leitt í ljós að Ástralir hafa töluverðar áhyggjur af aukinni upplýsingaóreiðu og blekkingum þegar kemur að mikilvægum samfélagslegum úrlausnarefnum. Flestir telja að áhrifavaldar á samfélagsmiðlum séu stærstu sökudólgar óreiðunnar, en þar á eftir telur fólk, ef marka má kannanirnar, að einstaka aðgerðasinnar, erlendar ríkisstjórnir, innlendir stjórnmálamenn og fjölmiðlafólk séu uppspretta rangra upplýsinga.

Kannanir sýna jafnframt að Ástralir telja sig oft verða vara við misvísandi upplýsingar, og jafnframt að loftslagsmál séu ofarlega á blaði hvað varðar þessar áhyggjur.  Áður en nefndin tók til starfa hafði innanríkisráðuneyti Ástralíu gefið út skýrslu um umfang upplýsingaóreiðu og blekkinga almennt, þar sem sérstaklega var beint sjónum að því hvernig blekkingar geta minnkað traust til stjórnvalda og gert samband almennings og stjórnvalda verra, og grafið undan lýðræði. Samsæriskenningar, til dæmis í kjölfar náttúruhamfara eða vegna innleiðinga á breytingum—eins og vegna loftslagsmála— eru dæmi um slíkar markvissar blekkingar sem eru til þess fallnar að minnka tiltrú fólks á yfirvöldum.

Jafnframt horfði nefndin til annarra greininga, bæði sem unnar hafa verið í Ástralíu og í öðrum löndum, og á vegum alþjóðastofnanna, þar sem til dæmis hefur verið farið í saumana á misvísandi og röngum upplýsingum sem olíuframleiðendur hafa haldið að almenningi í loftslagsmálum, og hvernig þau innlegg hafa afvegaleitt samfélagsumræðuna og minnkað stuðning við nauðsynlegar aðgerðir.

Skipulögð óreiðustarfsemi

Eftir að hafa skoðað gögn og fengið til sín sérfræðinga komst nefndin að þeirri niðurstöðu í skýrslu sinni, að röngum upplýsingum væri skipulega komið á framfæri, í gegnum net alls kyns aðila sem hafa hag af upplýsingaóreiðunni. Uppsprettu rangra upplýsinga væri með öðrum orðum ekki að leita, almennt, til einstaklinga, oft nafnlausra, á samfélagsmiðlum, heldur til kerfisbundinnar viðleitni tengdra hagsmunaaðila til þess að afvegaleiða umræðuna.

Í loftslagsmálunum virkar þetta net sem eins konar andófshreyfing gegn loftslagsvísindum.  Markmið andófsins er að draga úr trúverðugleika loftslagsvísinda og í greiningarvinnunni komst nefndin að þeirri niðurstöðu, byggða á sérfræðiálitum, að í raun væri sömu aðferðum beitt í þessu andófi og í andófi tóbaksframleiðenda á sínum tíma gegn rannsóknum á skaðsemi reykinga. Reynt er með sama hætti að sá efa í huga fólks um gildi vísindalegra gagna og aðferða.

Nefndin leitaðist við að kortleggja hvaða aðilar kæmu að þessari andófshreyfingu, eða neti hagsmunaaðila. Sérstaklega þótti eftirtektarvert hversu margir þræðir virðast liggja til Bandaríkjanna, olíuframleiðenda þar og annarra aðila þar í landi sem kasta rýrð á loftslagsvísindi.

Hvað er til ráða?

Nefndin lagði fram alls tuttugu og eina tillögu til úrbóta. Þar kennir margra grasa. Til dæmis er lögð áhersla á að alþjóðasamþykktir um heilindi, sannleika og gagnsæi í miðlun upplýsinga, á vegum til dæmis Sameinuðu þjóðanna, verði innleiddar í Ástralíu á öllum stjórnsýslustigum og að fjármagni verða sérstaklega veitt í það verkefni að berjast gegn upplýsingaóreiðu. Grænþvottur fyrirtækja er þar líka sérstaklega tiltekinn sem vandamál sem þarf að tækla. Jafnframt leggur nefndin til að sjálfstæðir og staðbundnir fjölmiðlar verði styrktir til muna, sem og rannsóknir og greiningar á upplýsingaóreiðu, auk þess sem almennt læsi á upplýsingar, ekki síst á netinu, verði aukið til muna eftir ýmsum leiðum.

Þá er lagt til að gagnsæi í stuðningi við stjórnmálaöfl verði aukið, svo hægt verði að sjá hvaða aðilar standi í raun og veru bak við stuðninginn. Auk þess verði lagaumhverfið styrkt þannig að skaðsemi af miðlun og stuðningi við rangar upplýsingar og blekkingar verði kortlögð og að skýrt verði að hún hafi afleiðingar. Auk þess þurfi að styrka mjög þær leiðir sem almenningi bjóðast til þess að tilkynna blekkingar, og þær leiðir sem vísindafólki bjóðast til þess að verja sig gegn ásökunum um að störf þeirra séu ekki traustsins verð.

Þá leggur nefndin líka til að samhæft átak á vegum hins opinbera, á mismunandi stjórnsýslustigum, verði gert í því að koma skipulega á framfæri vönduðum og vel rökstuddum vísindalegum upplýsingum í loftslags- og orkumálum til almennings í Ástralíu.