Loftslagsráð hefur allt frá stofnun lagt sig fram um að draga athygli stjórnvalda að veikleikum aðgerðaáætlana og vísa veginn að leiðum til styrkingar og áhrifaríkari eftirfylgni, í samræmi við aðhaldshlutverk sitt og á fundir ráðsins 19. mars var samþykkt umsögn um skýrslu verkefnastjórnar loftslagsaðgerða.

Skýrsla verkefnastjórnar var gefin út á haustmánuðum. Hún er liður í eftirfylgni við loftslagsaðgerðir og á að gefa ráðherra innsýn í framgang loftslagsmála. Eftirfylgni við innleiðingu loftslagsaðgerða er mikilvæg m.a. til að gera stjórnvöldum mögulegt að:

1. meta áhrif aðgerða á samdrátt í losun GHL eða bindingu kolefnis
2. meta hvort breyta þurfi einstaka aðgerðum, aðgerðapökkum eða aðgerðaáætluninni í heild sinni til að ná tilætluðum eða auknum árangri
3. meta kostnað, ábata og hvort fjármunum ríkisins sé skynsamlega varið í þeirri forgangsröðun aðgerða sem birtist í aðgerðaáætlun
4. skerpa á forgangsröðun aðgerða
5. fylgjast með óbeinum áhrifum aðgerða meðal annars á viðkvæma hópa og aðra stefnumörkun stjórnvalda

Niðurstöður ráðins eru að:

1. Veikleikar þessarar skýrslu verkefnisstjórnar endurspegla í raun þann vanda sem einkennir stefnumótun og framkvæmd loftslagsaðgerða hér á landi – hún er brotakennd, ómarkviss og ófullnægjandi. Kallar það á skjót viðbrögð til að auka getu og burði verkefnisstjórnar til að standa undir hlutverki sínu.
2. Auka þarf faglegan stuðning við starf verkefnisstjórnarinnar þar sem meðlimir hennar eru hlaðnir öðrum mikilvægum störfum og þurfa að geta einbeitt sér að stóra samhenginu og stjórnun aðgerða.
3. Huga þarf með skipulegum hætti að verkaskiptingu helstu gerenda – ríkis, sveitarfélaga, atvinnulífs, fjárfesta og almennings – svo allir finni til raunverulegs eignarhalds og aðgerðaráætlunin verði áætlun þjóðarinnar, ekki einungis stjórnvalda eins og nú er.
4. Þróa þarf gagnsæja nálgun að forgangsröðun svo öllum megi vera ljóst hvað er brýnast og hvers vegna.
5. Ítarleg kostnaðar og ábatagreining fyrir allar aðgerðir er nauðsyn, en einnig ítarleg greining á áhrifum aðgerða á losun GHL auk greininga á öðrum áhrifum aðgerða s.s. á viðkvæma hópa eða aðra stefnumörkun stjórnvalda. Huga þarf sérstaklega að aðferðafræði við slíkar greiningar einkum hvað ábata varðar sem er flóknara að meta en kostnað.
6. Huga þarf að skala slíkra greininga – landið allt, sveitarfélög, atvinnulíf – til að auka viljann til að fjárfesta. Engin þjóð getur tekist á við loftslagsvandann nema henni takist að beina fjárfestingum í réttan farveg með löggjöf, hagrænum hvötum s.s. ívilnunum, sköttum og gjöldum, og skýrri sýn á framtíðina á grunni raunhæfs hagsmunamats. Þar þurfa heildarhagmunir að vega þyngra en sérhagsmunir.
7. Gera þarf greiningu á framgangi einstaka loftslagsaðgerða heilstæðari og tengja árangur við þær ákvarðanir sem taka þarf eða hafa verið teknar og þær fjárfestingar sem nú þarf að ráðast í.
8. Loftslagsráð hvetur verkefnisstjórn áfram til góðra verka svo næsta skýrsla um framgang loftslagsaðgerða komist nær því að gefa heildstæða mynd af stöðu loftslagsaðgerða í samræmi við áætluð áhrif og markmið og gagnist þannig til eftirfylgni og endurskoðunar.

Álitið má nálgast í heild sinni hér.