Þjóðir heims færa sig meira og meira yfir í sólarorku, fólk notar rafmagnsbíla í síauknum mæli og víða hefur tekist að innleiða viðskiptakerfi með kolefniseiningar. Hvað þetta þrennt varðar hefur baráttan við loftslagsbreytingar náð einna mestum árangri, samkvæmt nýrri samantekt um stöðumat þjóða heims í loftslagsmálum.
Aðildarþjóðir loftslagssamningsins skiluðu inn mati á stöðu loftslagsaðgerða fyrr á árinu og í samantektinni, eru helstu atriði þessara stöðumatsskýrslna tekin saman. Markmiðið er að greina hvernig staðan er raunverulega á heimsvísu. Samantektin gefur góða mynd, enda byggir hún á upplýsingum frá 109 aðildarþjóðum, sem eru ábyrg fyrir um 75% af heildarlosun. Byggt er á upplýsingum til ársins 2022.
Samantektin sýnir ekki bara hvar árangur hefur náðst, heldur hvaða hindranir eru fyrir hendi og hvar þarf að gera betur, ekki bara hvað varðar samdrátt í losun heldur líka í aðlögun að loftslagsbreytingum.
Öll framlagning og úrvinnsla á gögnunum byggir á gagnsæi, enda heita stöðumatsskýrslurnar sem þjóðirnar leggja fram gagnsæisskýrslur, í beinni þýðingu. Markmiðið er að skapa traust á upplýsingum og traust milli þjóða, svo efla megi samstarf og stuðning við metnaðarfullar loftslagsaðgerðir sem skila raunverulegum árangri.
Lesa má í hinni nýútkomnu samantekt á gagnsæisskýrslunum að alls eru þjóðirnir hundrað með um 5000 aðgerðir í gagni, og þessar aðgerðir eru á öllum sviðum mannlífsins og varða allar tegundir gróðurhúsalofttegunda. Tilgangur allra aðgerðanna er að stuðla að því að markmið Parísarsamkomulagsins, um að halda hlýnun innan settra marka, náist og að þjóðirnar nái hver og einn þeim markmiðum, sem þau hafa sett fram í landsframlögum sínum.
Meginhluti aðgerðanna hafa komið fram á sjónarsviðið á síðustu árum, eða eftir 2020 og um fjórðungur þeirra eru nýjar aðgerðir. Þetta er til vitnis um vaxandi áherslur þjóðanna á loftslagsmál. Alls hafa 3404 aðgerðir komist á koppinn, 614 hafa verið samþykktar og 500 eru enn á áætlunar- og umræðustigi. Langflestar eru aðgerðirnar í orkumálum, með innleiðingu hreinna orkugjafa, en einnig varða aðgerðirnar landbúnað, iðnaðarferla, landnotkun, úrgangsmál og aðgerðir þvert á svið.
Þrátt fyrir að margar þjóðir geti tilgreint árangur á ýmsum sviðum, ekki síst í að innleiða hreina orkugjafa og orkuinnviði fyrir slíka orkugjafa, að þá sýnir samantekin vaxandi losun. Alls skilaði 81 þjóð inn upplýsingum um losun, en alls valda þessar þjóðir um 61% af losun á heimsvísu. Losun þessara ríkja jókst um 15,6% frá 2005 til 2021. Vaxandi iðnaðarframleiðsla, vaxandi landbúnaður fólksfjölgun og meiri efnahagsleg umsvið eru lykilástæður fyrir vaxandi útblæstri. Upplýsingar þjóðanna benda þó til að á komandi árum muni losun minnka, enda er það grundvallarmarkmið hinna fimm þúsund aðgerða sem þjóðirnar hafa gripið til.
Þessar yfirgripsmiklu upplýsingar sýna að þjóðir heims eru að ná árangri á ýmsum sviðum, ekki síst hvað varðar innleiðingu nýrra orkugjafa eins og sólarorku, notkun rafmagns í samgöngum og í viðskiptum með kolefniseiningar. Árangurinn skilar sér þó ekki nógu hratt, og auka þarf ákefð aðgerðanna. Meginhindranir sem virðast vera fyrir hendi varða fjármögnun aðgerða, skort á nýrri tækni og tækninnviðum og vangetu til uppbyggingar, sem er sérstaklega brýnt úrlausnarefni í þróunarlöndum.