Loftslagsráð samþykkti álit um áætlun stjórnvalda um aðlögun að loftslagsbreytingum á fundi sínum 5. febrúar.

Þar fagnar Loftslagsráð því að aðlögunaráætlun Íslands vegna loftslagsbreytinga fyrir árin 2026–2030 liggi fyrir og að framkvæmd hennar sé hafin. Ráðið undirstrikar þó, að skerpa þurfi á áætluninni svo hún skili tilætluðum árangri við að draga úr tjónnæmi samfélagsins. Áætlunin er því spor í rétta átt, en tengja þarf aðgerðir betur við helstu ógnir og áhættuþætti.

Vanda þarf til við framkvæmd

Ráðið leggur áherslu á að áhættumiðuð forgangsröðun þarf að fylgja áætluninni auk lýsinga á aðferðafræði við slíka forgangsröðun. Er einnig áréttað að áætlunin er fremur rannsókna- og náttúrumiðuð, en skorti í meira mæli aðgerðir sem dregið geta úr framtíðar tjónnæmi samfélagsins og neikvæðum áhrifum á lífsgæði almennings. Þá sé samfella og tímaröðun verkþátta á köfum óskýr og að bæta þurfi úr því með skýrari verkaskiptingu og ábyrgð á einstökum verkþáttum.

Að mati ráðsins er kostnaðarmat og fjármögnun aðgerða ófullnægjandi. Bent er á að aðgerðir og fjárfestingar sem draga úr tjónnæmi innviða, atvinnuvega og opinberrar þjónustu séu meðal arðbærustu fjárfestinga þegar litið er til þjóðarbúsins í heild.

Ráðið telur jafnframt nauðsynlegt að samþætta frá upphafi réttláta aðlögun við áætlunina í heild sinni. Þannig að mótun ólíkra aðgerða og framkvæmd stuðli að réttlátri aðlögun að loftslagsbreytingum.

Áherslur og aðgerðir

• Full ástæða er til að ganga lengra og hefjast nú þegar handa við markvissa aðlögun.
• Gera þarf almenna úttekt á þeirri áhættu sem aðlögunaráætlun á að taka á. Setja þarf áhættuviðmið og forgangsraða aðgerðum eftir því.
• Taka þarf með skýrari hætti á ytri áhrifum vegna hnattrænna loftslagsbreytinga á aðfangakeðjur og kerfisbundna áhættu.
• Áætlunin þarf að virkja fleiri til verka og sveitarfélög þurfa að fá aukið vægi í framkvæmdinni.
• Vinna þarf með fjármálageiranum að áhættumati og eiga samstarf um fyrirbyggjandi aðgerðir.
• Skipulagsákvarðanir þurfa að beinast að því að lágmarka áhættu.

Talsverð þekking er nú þegar fyrir hendi um umfang og afleiðingar loftslagsbreytinga á Íslandi og var staða þekkingar dregins saman í matsskýrslu vísindanefndar um loftslagsbreytingar í lok árs 2023. Þessi fyrsta aðlögunaráætlun þarf því að fela í sér markvissa beitingu þeirrar þekkingar.

Álitið má nálgast í heild sinni hér.